Favela Vila Cruzeiro

Vila Cruzeiro – Beschouwd als vuurhaard van geweld in Rio
Vila Cruzeiro is een beruchte sloppenwijk in Rio de Janeiro. In 2002 werd de bekende TV-journalist Tim Lopes er vermoord. Hij was werkzaam voor TV omroep O Globo en deed met een verborgen camera onderzoek naar de drugshandel in de favela. Hij werd daarbij door de drugsbazen gesnapt en in de zogenaamde magnetron gezet, oftewel in een stapel autobanden in de fik gestoken. Na deze moord werd Vila Cruzeiro als de vuurhaard van al het geweld in Rio de Janeiro beschouwd, met als aanstichter de vermoedelijke moordenaar Elias Maluco (Gekke Elias).

Om de samenleving te laten zien dat de overheid wel degelijk iets aan het geweld deed, werd de bevolking van de wijk maandenlang geterroriseerd door eenheden van de politie die op jacht waren naar Elias Maluco. Bewoners werden opgepakt en mishandeld om de schuilplaats te verraden. Veel onschuldigen vonden de dood tijdens confrontaties tussen de politie en de drugsmaffia.

De georganiseerde misdaad in de wijk probeerde de politie buiten te houden, om “de bewoners tegen politiegeweld te beschermen”. Nog meer schietpartijen waren het gevolg. Uit angst hiervoor durfden de medewerkers van de openbare voorzieningen niet meer te komen werken. De bewoners werden daarmee volledig aan hun lot overgelaten. Buiten de wijk werden ze gediscrimineerd. Als je afkomstig was uit Vila Cruzeiro was het bijvoorbeeld onmogelijk een baan te vinden. Hierdoor groeide de werkloosheid. Een groot aantal families leefde al onder de armoedegrens, nu nam dat alleen maar toe. De wijkbewoners werden sociaal maatschappelijk uitgesloten.

Espaço IBISS (multifunctioneel centrum)
Om deze reden is IBISS Rio in 2003 samen met de wijkvereniging buurtopbouwwerk gestart. Samen gingen ze de strijd aan tegen sociale en maatschappelijke uitsluiting, discriminatie en geweld. Allereerst werd er een Feira de Saúde (gezondheidsmarkt) in de wijk georganiseerd, waar duizenden mensen gebruik van maakten. Hier werd geconstateerd dat kindersterfte hoog was en dat vele kinderen ondervoed waren. Verder werden er belangrijke gegevens verzameld over de levenssituatie van de bewoners van Vila Cruzeiro, die als basis konden dienen voor toekomstige sociale activiteiten. Zo ontdekte IBISS Rio een zeer behoeftige gemeenschap in de wijk, genaamd Cidade dos Porcos (Stad van Varkens). De bewoners leven hier in onmenselijke omstandigheden, in krotten die midden tussen de varkensstallen in één groot open riool staan. Het krioelt er van de ratten en het behoeft geen nadere uitleg dat dit gedeelte van de wijk grote zorgen baart.

Op basis van al deze gegevens ontwikkelde IBISS Rio samen met de wijkraad een plan voor een multifunctioneel centrum in de wijk. Dit plan werd door de staat Rio de Janeiro opgepakt: het zette een gebouw van drie verdiepingen neer en legde sportvelden en een zwembad aan. IBISS Rio werd gevraagd het project te runnen.

In oktober 2005 was het zover. Espaço IBISS opende zijn deuren: een gloednieuw centrum waar kinderen, volwassenen en ouderen kunnen sporten en mee kunnen doen aan “culturele” en “educatieve” workshops. Van maandag tot en met zaterdag kunnen kinderen er voetballen, volleyballen, zwemmen, balletten, basketballen, jui-jitsuen en aan tientallen andere sporten en activiteiten meedoen zoals theater en dans. En naast een bibliotheek, een computerwerkplaats en een spelerij, is er een medische post met onder andere een tandarts, een gynaecoloog, een (kinder)arts, en een fysiotherapeut.

Om gebruik te mogen maken van Espaço IBISS moeten de deelnemers bewijzen dat ze naar school gaan. Als dat niet het geval is, worden ze begeleid in dat proces. Ongeveer 4.000 kinderen in de leeftijd van 4 tot 21 jaar staan ingeschreven bij de Espaço IBISS. De ouderen worden trouwens niet vergeten: voor bejaarden zijn er activiteiten zoals zwemmen, gymnastiek en salondansen. Voor de moeders is er hydrogymnastiek.

Pacificatie favela en overdracht Espaço IBISS in 2011
Na de zogenaamde pacificatie van de favela Vila Cruzeiro, is het espaço IBISS in 2011 overgedragen aan de Staat Rio de Janeiro. Het Espaço wordt momenteel gerund door Atitude Social, een lokale NGO.

© Stichting IBISS Foundation | website: GravyTrain | webdesign: Fred Opdam